De Vatnajokull-gletsjer, in het IJslands gespeld als Vatnajökull, is de grootste gletsjer van Europa en bedekt acht procent van het IJslandse landoppervlak. Het is het middelpunt van het Nationaal Park Vatnajokull, een UNESCO Werelderfgoed.
Gelegen in Zuidoost-IJsland is Vatnajokull het makkelijkst bereikbaar vanuit het Natuurreservaat Skaftafell en de gletsjerlagune Jokulsarlon, beide ongeveer 4–5 uur rijden ten oosten van Reykjavik.
Door de enorme omvang wordt de gletsjer bezocht tijdens talloze autorondreizen, vakantiepakketten en tours langs de zuidkust.
Voor wie met een huurauto reist, is het nationale park een prachtig en populair gebied voor self-drive activiteiten zoals gletsjerwandelingen vanuit Skaftafell, tours op de gletsjerlagune Jokulsarlon en indrukwekkende ijsgrottentours zoals de Crystal Ice Cave Tour.
Lees verder en ontdek alles over de majestueuze Vatnajokull-gletsjer in IJsland en de natuurlijke wonderen van het Nationaal Park Vatnajokull.
Waarom je op onze informatie kunt vertrouwen
Guide to Iceland is het meest vertrouwde reisplatform van IJsland en helpt jaarlijks miljoenen bezoekers. Al onze content wordt geschreven en gecontroleerd door lokale experts die IJsland door en door kennen. Je kunt rekenen op nauwkeurige, actuele en betrouwbare reisinformatie.
Feiten over de Vatnajokull-gletsjer
De Vatnajokull-gletsjer heeft een oppervlakte van ongeveer 8.100 vierkante kilometer. Hoewel de gletsjer snel kleiner wordt door klimaatverandering, is het terugtrekken minder ver gevorderd dan bij andere gletsjers zoals de Langjokull en de Myrdalsjokull.
Op sommige plekken is de gletsjer meer dan 1.000 meter dik, met een gemiddelde dikte van ongeveer de helft daarvan.
Onder het ijs van de Vatnajokull ligt de hoogste berg van IJsland verborgen. De Hvannadalshnjukur is 2.200 meter hoog. Ook liggen er enkele van de meest actieve vulkanen van het land onder de gletsjer, waarvan de Grimsvotn, de Oraefajokull en de Bardarbunga de bekendste zijn.
In de regio is door de eeuwen heen regelmatig vulkanische activiteit geweest en veel geologen denken dat er meerdere uitbarstingen op komst zijn. Als hun berekeningen kloppen, betekent dit dat de Vatnajokull de komende halve eeuw veel vulkanische activiteit kan verwachten.
De Bardarbunga en de Grimsvotn zijn beide uitgebarsten in de 21e eeuw.
Afhankelijk van de wind kunnen toekomstige vulkaanuitbarstingen wereldwijd gevolgen hebben voor het vliegverkeer, de landbouw en het klimaat, zoals gebeurde bij de uitbarsting van de Eyjafjallajokull in 2010.
De gletsjer heeft meer dan 30 uitlopergletsjers; dit zijn ijsstromen die uit de ijskap stromen maar aan de zijkanten door het dal worden begrensd.
Belangrijke uitlopergletsjers van de Vatnajokull zijn de Dyngjujokull in het noorden, de Breidamerkurjokull en de Skeidararjokull in het zuiden. In het westen vind je de uitlopers Sidujokull, Skaftarjokull en Tungnaarjokull.
Uit de Vatnajokull-gletsjer ontspringen talloze rivieren, waaronder enkele van de grootste gletsjerrivieren van IJsland. De belangrijkste zijn:
-
de Tungna (west)
-
de Koldukvisl (west)
-
de Thjorsa (west)
-
de Jokulsa a Fjollum (noord)
-
de Skjalfandafljot (noord)
-
de Jokulsa a Bru (noordoost)
-
de Jokulsa i Fljotsdal (noordoost)
-
de Jokulsa i Loni (zuid)
-
de Hornafjardarfljot (zuid)
-
de Jokulsa a Breidamerkursandi (zuid)
-
de Skeidara (zuid)
-
de Nupsvotn (zuid)
-
de Hverfisfljot (zuid)
-
de Skafa (zuid)
Nationaal Park Vatnajokull
Het Nationaal Park Vatnajokull werd opgericht in juni 2008 en is sindsdien steeds verder uitgebreid. Het park beslaat nu een oppervlakte van 14.141 vierkante kilometer, wat 14% van het totale landoppervlak van IJsland is. Het is het op één na grootste nationale park van Europa en een van de drie UNESCO Werelderfgoederen in IJsland.
Binnen het park liggen gebieden die vroeger zelfstandige nationale parken waren, zoals Skaftafell, en gebieden die recentelijk onder bescherming zijn gekomen, zoals Jokulsarlon.
Rivieren doorsnijden het hooglandplateau ten noorden van het park. De tafelberg Herdubreid torent boven deze regio uit, samen met de vulkanen Askja, Snaefell en Kverkfjoll.
De kloof Jokulsargljufur is eeuwen geleden uitgesleten door gletsjeroverstromingen. Aan het begin van de kloof vind je de Dettifoss, de krachtigste waterval van Europa.
Deze indrukwekkende waterval wordt geflankeerd door twee andere watervallen, de Selfoss en de Hafragilsfoss.
Verder naar het noorden ligt de hoefijzervormige kloof Asbyrgi, waarvan wordt gezegd dat deze is ontstaan toen Sleipnir, het achtbenige paard van Odin, hier zijn hoef neerzette.
Ten oosten van de Snaefell vind je wetlands en berggebieden, waar wilde rendieren rondtrekken en veel vogelsoorten leven. Steile bergkammen vormen de zuidkant van de Vatnajokull, waar uitlopergletsjers het laagland bereiken. De zandvlaktes van Skeidararsandur liggen ook in het zuiden, en de gletsjerrivier Skeidara stroomt door deze uitgestrekte woestijn.
Een van de meest bezochte bezienswaardigheden in het nationale park is de gletsjerlagune Jokulsarlon, aan de voet van de uitlopergletsjer Breidamerkurjokull. Hier drijven grote ijsbergen, die van de gletsjer zijn afgebroken, over een uitgestrekt meer voordat ze in de Atlantische Oceaan terechtkomen of aanspoelen op het nabijgelegen Diamond Beach. Jokulsarlon is een van de beste plekken in IJsland om zeehonden te spotten.
Hoe kom je bij de Vatnajokull-gletsjer?
De Vatnajokull-gletsjer is eenvoudig te bereiken voor wie een auto huurt in Reykjavik en langs de zuidkust reist. Skaftafell, met verschillende uitlopers die geschikt zijn voor gletsjerwandelingen, ligt op 327 kilometer van de hoofdstad, hoewel veel gletsjertongen al zichtbaar zijn vanaf de Ringweg onderweg.
De belangrijkste bezienswaardigheden van het Nationaal Park Vatnajokull, zoals de Jokulsarlon gletsjerlagune, de Dettifoss-waterval en de Asbyrgi-kloof, liggen allemaal aan of vlakbij deze weg, die ook wel Route 1 wordt genoemd.
Waar overnachten bij de Vatnajokull-gletsjer
Als je van plan bent de Vatnajokull-gletsjer te verkennen, zijn er uitstekende accommodaties beschikbaar. Wil je dicht bij het Nationaal Park Skaftafell verblijven, dan is Hotel Skaftafell een uitstekende keuze. Dit hotel biedt comfortabele kamers met prachtig uitzicht op de gletsjer en is een perfecte uitvalsbasis voor je avonturen in het nationale park, met een eigen restaurant om na een dag vol ontdekkingen te ontspannen.
Voor een knusse en persoonlijke ervaring kun je terecht bij Guesthouse Skalafell. Dit charmante guesthouse heeft een warme sfeer en een mooie omgeving, waardoor het een rustige plek is om bij te komen na een bezoek aan de gletsjer.
Je kunt ook overnachten in Kirkjubaejarklaustur, een plaats op minder dan een uur rijden van Skaftafell. Verder naar het oosten vind je accommodaties in Hofn, op een uur rijden van de Jokulsarlon gletsjerlagune.
De Vatnajokull en Jokulsarlon in de populaire cultuur
De schoonheid van het Nationaal Park Vatnajokull is niet onopgemerkt gebleven in de film- en televisiewereld. Veel beroemde scènes zijn hier opgenomen, te beginnen met James Bond: A View to Kill in 1985. Andere bekende films met opnames hier zijn Batman Begins, Lara Croft: Tomb Raider, The Secret Life of Walter Mitty en James Bond's Die Another Day. De Dettifoss-waterval was te zien in Prometheus.
Het bekendst is echter dat veel plekken in Vatnajokull zijn gebruikt in de HBO-serie Game of Thrones, als het gebied ten noorden van de Muur. De Muur zelf is met CGI gemaakt, met beelden van de gletsjer als basis.
De toekomst van de Vatnajokull
Het volume van de Vatnajokull-gletsjer bereikte zijn hoogtepunt rond 1930, maar is sindsdien gestaag afgenomen. Door de stijgende wereldtemperaturen is de gletsjer de afgelopen 15 jaar jaarlijks ongeveer een meter in dikte kwijtgeraakt.
Als de temperatuur blijft stijgen, kan de gletsjer tegen het einde van de volgende eeuw vrijwel verdwenen zijn, met alleen nog kleine ijskappen op de hoogste bergtoppen.
Er worden inspanningen geleverd om te voorkomen wat sommigen onvermijdelijk achten, zoals herbebossingsprojecten rond de gletsjer, een bewezen methode om het gebied te verkoelen. Alleen de tijd zal leren hoe succesvol deze maatregelen zijn.
