Jak wiele wulkanów jest na Islandii? Gdzie miała miejsce największa erupcja w Islandii i czy kiedykolwiek ktoś podczas niej zginął? Czy islandzkie wulkany są niebezpieczne? Jakie są najbardziej popularne i słynne wulkany na Islandii?


Znajdź wycieczki na wulkany lub dołącz do wyjazdu na Thrihnukagigur


Na Islandii jest wiele aktywnych i wygasłych wulkanów (razem około 130!) z powodu usytuowania na Grzbiecie Śródatlantyckim. Najprościej mówiąc, wyspa leży pomiędzy lub na samych krawędziach dwóch płyt tektonicznych i posiada około 30 aktywnych systemów wulkanicznych przebiegających wzdłuż wyspy.

Ostatnia duża wulkaniczna erupcja miała miejsce pomiędzy sierpniem 2014, a marcem 2015 roku w Holuhraun w wulkanie Bardarbunga, w samym środku interioru, na północ od lodowca Vatnajökull. Na szczęście jeszcze nikt nie zginął poprzez bezpośredni kontakt z wulkanem na Islandii (o dziwo jeszcze nikomu nie przyszło do głowy przebiegać przez lawę!), ale wulkany zawsze były i będą źródłem niebezpieczeństwa, ponieważ “pośrednio” bywały bardzo zabójcze.

Eyjafjallajökull: najsłynniejszy islandzki wulkan   

Erupcja wulkanu EyjafjallajokullZdjęcie: Ragnar Þ. Sigurðsson

Większość ludzi na świecie zna wulkan Eyjafjallajökull po jego erupcji w 2010, która spowodowała wiele komplikacji w ruchu lotniczym. Ta erupcja mogła oczywiście stanowić pewną uciążliwość dla wielu pasażerów samolotów w tamtym czasie, ale w porównaniu do największych erupcji, jakie miały miejsce na Islandii w przeszłości był to tylko (dosłownie) wierzchołek góry lodowej.

Eyjafjallajökull usadowił się w południowej Islandii, niedaleko od najniebezpieczniejszego wulkanu na wyspie o imieniu Katla.

Erupcja w 2010 była największą erupcją Eyjafjallajökull w historii. Wulkan wykazywał wcześniej kilka razu wzmożoną aktywnosć i wybuchał, ale nigdy na taką skalę. Nieco mniejsza, ale dłuższa erupcja, miała miejsce w latach 1821-1823, po której nastąpił wielki wybuch sąsiadki Eyjafjallajökull - Katli. W Eyjafjallajökull pojawiło się również kilka mniejszych erupcji w 1612-1613, a także w roku 920.

Zwykle erupcja Katli następuje zaraz po tej w Eyjafjallajökull i jest potencjalnie o wiele bardziej niebezpieczna. Na szczęście jednak nie nastąpiło to w 2010 roku.

Erupcja wulkanu Eyjafjallajokull, południowa IslandiaZdjęcie: Ingólfur Bjargmundsson

Eyjafjallajökull stał się popularną atrakcją na Islandii od czasu erupcji w 2010. Kilka dni przed wybuchem, setki, jeśli nie tysiące ludzi, wydeptało mnóstwo ścieżek prowadzących do wulkanu, by móc zobaczyć erupcję z jak najmniejszej odległości. W końcu, gdy erupcja naprawdę się zaczęła i przebywanie w pobliżu stało się zbyt niebezpieczne, wulkan zaczął wypluwać niezliczone ilości popiołu i niezbyt dużą ilość lawy.

Z lawy, która wypłynęła z wulkanu powstały dwie nowe góry o imionach Magni i Móði (te same imiona nosili synowie Thora w nordyckiej mitologii). Nawet dziś, po tylu latach, turyści mogą poczuć pod stopami ciągle ciepłą lawę, a jeśli pokopać głębiej, jest wystarczająco ciepło, by podgrzać kanapkę!

Możesz zobaczyć zarówno Eyjafjallajökull jak i Katlę w trakcie wszystkich wycieczek na południowe wybrzeże.

Thrihnukagigur: jedyny wulkan, do którego możesz wejść    

Jedyny wulkan, do jakiego możesz zejść, nie tylko na Islandii, ale na całym świecie, nosi imię Þríhnúkagígur. Krater Þríhnúkar znajduje się niedaleko Reykjavíku i jest uśpiony od ponad 4000 lat. Bardzo blisko znajduje się także stok narciarski w Bláfjöll (Góry Błękitne), więc nie spodziewaj się, że będzie ciepło podczas wizyty w tym wulkanie!

Nastawiaj się na wejście do ogromnej, magmowej świątyni o pojemności 150 tysięcy metrów sześciennych! Zejście odbywa się przez wąską szczelinę liczącą 4x4 metry dzięki windzie, która zjeżdża razem z Tobą na głębokość 120 metrów (samo dno wulkanu, którego powierzchnia mogłaby zająć całe boisko piłkarskie). Stąd odchodzą też drogi do wielu tuneli, które wnikają około 200 metrów wgłąb ziemi.

Wewnątrz wulkanu Thrihnukagigur

Komora magmowa w Þríhnúkagígur jest uważana za jedno z najpiękniejszych i niezwykłych zjawisk naturalnych na Ziemi. W jej wnętrzu zobaczymy setki różnych kolorów - po prostu wspaniałe miejsce do odwiedzenia! Pierwsze zejście miało miejsce w 1974 roku, ale turyści mogą zejść do Þríhnúkagígur dopiero od 2012 roku, kiedy obiekt został odpowiednio przystosowany. Ludzie zjeżdżają w małych, kontrolowanych grupach, aby przewodnik miał oko na wszystkich i upewnił się, że ta naturalna katedra nie została w żaden sposób uszkodzona. Zjazd do Þríhnúkagígur jest często głównym powodem, dla którego wiele osób decyduje się odwiedzić Islandię!

Nie przegap zjazdu do wulkanu!

Grimsvotn: najbardziej zabójczy wulkan na Islandii

System wulkaniczny Grímsvötn (jezioro Grímur) jest najbardziej niestabilnym systemem wulkanicznym ze wszystkich 30 istniejących na Islandii. Mowa o jeziorach polodowcowych w lodowcu Vatnajökull w południowo-wschodniej Islandii, których nie widać na jego powierzchni. Wulkan Grimsvotn znajduje się dokładnie pod tymi jeziorami, więc kiedy wybuchnie, lód stopnieje niezwykle szybko, powodując wyjątkowo potężne eksplozje i ogromne chmury popiołu.

Najbardziej śmiertelna erupcja, jaką kiedykolwiek zanotowano w Islandii miała miejsce w Skaftáreldar (ognie Skaftá) w latach 1783-1784. Całość eksplodowała w rzędzie kraterów zwanych Lakagígar (kratery Laki), które tworzą część wulkanicznego systemu Grímsvötn. Kratery te są usytuowane na północ od lodowca Vatnajökull.

Niestety, około jednej czwartej islandzkiej populacji (9350 osób) zmarło z powodu erupcji w Lakagígar, nie ze względu na przepływającą lawę, ale z przyczyn pośrednich, takich jak zmiany klimatu i choroby zwierząt w gospodarstwach, wynikające zatrucia gazami i popiołem. Wtedy też zdechło około 50% żywego inwentarza w Islandii, a w kraju królował głód.

Na zdjęciu Skaftáreldar: Ásgrímur Jónsson (1876-1958)

Wybuch ten miał również ogromne następstwa na świecie, powodując spadek globalnych temperatur i wyrzucanie ogromnych ilości dwutlenku siarki na półkuli północnej. Spowodowało to nieurodzaj nie tylko w Europie ale także w Indiach. Szacuje się, że na całym świecie, erupcja Grimsvotn zabiła ponad 6 milionów ludzi! To zdecydowanie wywindowało wulkan na pierwsze miejsce w niechlubnym rankingu najbardziej niebezpiecznych wulkanów na Islandii.

Erupcja w Lakagígar w 1783 r. przypuszczalnie wydobyła na powierzchnię największą ilość lawy podczas pojedynczej erupcji w historii, będąc zarazem najbardziej śmiertelną erupcją w dziejach.

Okolice wokół Lakagígar zapierają dech w piersiach, ale jeśli chcesz się przekonać na własne oczy jak wielką potęgę mają tamtejsze wulkany, spójrz na kratery Laki i jego malownicze okolice.

Hekla: wrota do piekieł   

Wulkan Hekla na Islandii

Hekla jest jednym z najsławniejszych i najbardziej aktywnych wulkanów na Islandii. W Średniowieczu, znany był pod nazwą “Wrota do Piekieł”. Hekla leży w południowej części wyspy, niecałe dwie godziny jazdy od Reykjavíku.

Hekla wybuchała w różnych odstępach czasu, więc jej erupcje są bardzo trudne do przewidzenia. Mogą trwać od kilku dni do nawet kilku lat. Generalnie uważa się, że im dłużej Hekla pozostaje uśpiona, tym większa i bardziej katastrofalna w skutkach będzie jej następna erupcja! Hekla wybuchała ponad 20 razy od czasów pojawienia się pierwszych  osadników na Islandii w 874, z różnymi przerwami, które trwały od 9 do nawet 121 lat.

Największa erupcja miała miejsce w 1104 roku, kiedy wulkan wybuchł nagle i bez żadnego ostrzeżenia, wyrzucając w górę miliony ton materiału piroklastycznego.

Erupcja, która miała miejsce w latach 1300-1301 spowodowała poważne zniszczenia Skagafjörður i Fljót i przyczyniła się do śmierci około 500 osób. Czterdzieści lat później kolejna erupcja spowodowała śmierć bydła na ogromną skalę.

W 1693 mieszkańcy Islandii byli świadkami najbardziej niszczycielskiej erupcji wulkanu. Materiał piroklastyczny spowodował opad popiołu i tsunami, które zniszczyło setki gospodarstw, jak również poczyniło znaczne spustoszenie w przyrodzie.

Hekla była uśpiona przez ponad 60 lat przed rokiem 1845, kiedy to nagle wybuchła ponownie, co spowodowało przykrycie całej wyspy trującym popiołem wulkanicznym i wybicie niemal wszystkich zwierząt w islandzkich gospodarstwach.

Ostatnia erupcja miała miejsce 26 lutego 2000 r. i spowodowała niewielkie zniszczenia.

Jest wiele wycieczek na wulkan Hekla. Możesz się tam również udać z pobliskich gór Landmannalaugar.

Katla: najniebezpieczniejszy wulkan na wyspie

Lodowiec Myrdalsjokull

Katla znany jest jako najbardziej niebezpieczny wulkan na Islandii. Położony jest pod lodowcem Mýrdalsjökull na południu wyspy i już wiele razy spowodował topnienie lodowca, a co za tym idzie - ogromne powodzie, które niszczyły kraj.

Katla jest jednym z największych wulkanów na Islandii, a erupcji, które udało się policzyć, było 20 pomiędzy rokiem 930 a 1918, co oznacza, że wulkan wybucha średnio co 13-95 lat.

Ostatnia wielka erupcja miała miejsce w 1918 roku, ale wulkanolodzy spodziewają się kolejnej erupcji w bardzo niedługim czasie - historia mówi nam, że może to się zakończyć ogromną katastrofą.

Erupcja wulkanu KatlaZdjęcie: Wikimedia Commons

Większość erupcji spowodowała przede wszystkim powodzie. W 934 roku nastąpiło kilka erupcji szczelinowych i były to największe erupcje na wyspie od ponad 10 tysięcy lat!

Zanim została wybudowana islandzka droga numer 1 w 1974 roku, ludzie bali się przekraczać południowe wyżyny leżące naprzeciwko Katli ze względu na częste osuwanie się lodowców i bardzo głębokie, rozlewające się po tym terenie liczne rzeki. Topienie się lodowca po erupcji w 1918 roku było szczególnie niebezpieczne.

Katla jest dosyć niedostępnym wulkanem. Można do niego polecieć helikopterem albo dotrzec pieszo. W tym drugim wypadku, należy jechać na południe wzdłuż drogi nr 1 i dojechać do Skógafoss. Stamtąd należy udać się do Þórsmörk, na trasę o nazwie Fimmvörðuháls. Po jakimś czasie dojedziesz do miejsca z widokiem na wulkan Katla, a po drodze możesz jeszcze zahaczyć o Eyjafjallajökull.

Snæfellsjökull: drzwi do wnętrza ziemi

Wulkan Snaefellsjokull na IslandiiZdjęcie: Hótel Búðir

Snæfellsjökull jest, jak wiele innych wulkanów na Islandii, także lodowcem. Snæfellsjökull jest także wyjątkowo malowniczym stratowulkanem. Wulkan zyskał dobrą sławę na całym świecie już w 1864 roku, ale nie z powodu erupcji, tylko dlatego, że Juliusz Verne wybrał go jako wejście do środka naszej planety, w klasycznej powieści “Podróż do wnętrza Ziemi”.

Ostatnia erupcja Snæfellsjökull miała miejsce w roku 200 n.e (+/- 150 lat).

Wulkan otoczony jest przez piękne pola lawy. Cała góra razem z otoczeniem, aż do samego oceanu, stanowi park narodowy. Ze względu na globalne ocieplenie lodowiec znacznie zmniejszył się w ciągu ostatnich kilku lat, a w 2012 roku po raz pierwszy w historii, pozbawiony lodu był sam szczyt Snæfellsjökull.

Askja: wulkan z gorącym źródłem

Zamarznięte jezioro w AskjaZdjęcie: Prywatna wycieczka do Askja

Warto zauważyć, że większość nazw wulkanów na Islandii ma formę żeńską: Hekla, Katla i Askja, to kobiety. Te trzy wulkany stały się również jednymi z największych na Islandii, i miały w nich miejsce najbardziej burzliwe erupcje. Askja dosłownie oznacza "kalderę" lub "pudełko", a sama nazwa wydaje się świetnie pasować, ponieważ w jej kalderze znajduje się jezioro.

Askja, aż do 1875 r., była praktycznie nieznanym terenem. Dopiero kiedy zaczęła się potężna erupcja, zwróciła na siebie uwagę Islandczyków. Popiół był ciężki i trujący, co przyniosło śmierć wielu zwierzętom, zwłaszcza na Fiordach Wschodnich. Popiół dotarł aż do Norwegii i Szwecji, a erupcja spowodowała znaczną emigrację z Islandii.

Jezioro w kalderze utworzyło się w 1875 r., i pomimo tego, że było pierwotnie ciepłe, od czasu jego ochłodzenia i zamarzania w zimie, pozostaje zamarznięte przez większość roku. Zaraz obok znajduje się jednak mniejsze, geotermalne jezioro w znacznie mniejszej kalderze, zwane Víti (czyli piekło), wystarczająco ciepłe, aby móc się w nim kąpać. Ponadto znajduje się na naszej liście 5 najlepszych gorących źródeł w Islandii.

Askja, wulkaniczne jezioro w tle i mniejsze jezioro geotermalne VítiZdjęcie wykonane w trakcie wycieczki do Askji z Myvatn

W 1907 r. kilku niemieckich naukowców udało się do Islandii, by zbadać jezioro w Askji. Niestety grupa zniknęła bez śladu. Żona jednego z naukowców wybrała się na wyprawę poszukiwawczą rok później, ale nigdy ich nie odnalazła. Pytanie o to, gdzie są ich szczątki, do dziś pozostaje bez odpowiedzi. Jezioro ma 220 metrów głębokości i niecałe 12 km2.

Ostatnia erupcja wulkanu Askja miała miejsce w 1961 roku.

Wycieczki do Askji są popularne. Miejsce znajduje się na islandzkich wyżynach, na północ od lodowca Vatnajökull, po wschodniej stronie kraju. Wycieczki do Askja wyruszają z Akureyri, jeziora Mývatn lub Egilsstaðir.

Krafla: wulkan chłodnego krateru   

Viti w kraterze Krafla na IslandiiZdjęcie: Jesse.Hu

Innym znanym wulkanem o kobiecym imieniu jest Krafla. Podobnie jak w przypadku Askji, w kraterze znajduje się jezioro o tej samej nazwie: Víti (piekło). Główną różnicą jest jednak to, że Víti w Krafla jest chłodnym jeziorem oraz ma inny, choć równie wspaniały szmaragdowo-niebieski kolor.

Krafla ma 818 metrów wysokości i 2 km głębokości, a jej kaldera ma średnicę 10 km.

W czasach historycznych Krafla miała aż 29 erupcji, a 9 ostatnich miało miejsce w latach 1975-1984. Krafla znajduje się niedaleko jeziora Mývatn, a na południe od niej leży sporych rozmiarów teren geotermalny - Námafjall.

Nie przegap wycieczki na ten imponujący wulkanu, zwłaszcza jeśli podróżujesz do północnej Islandii!


Sprawdź wszystkie wycieczki do Mývatn


Hverfjall/Hverfell: prosta wycieczka dookoła wulkanu

Przepiękny wulkan na IslandiiZdjęcie: Jesse.Hu

I wreszcie! Wulkan w pobliżu jeziora Mývatn, który jest naprawdę bardzo popularnym miejscem wśród turystów. Okoliczni mieszkańcy nie zgadzają się co do nazwy wulkanu, a więc często znajdziesz w przewodnikach dwie (bardzo podobne) nazwy: Hverfjall i Hverfell.

Hverfjall / Hverfell nie wybucha od 4500 lat, a krater ma średnicę tylko 1 km, co powoduje, że ten wulkan jest bardzo odpowiedni do uprawiania łatwych wędrówek. Wycieczka zajmuje około godziny, a przechodzimy w jej trakcie przez krawędź tego popularnego stożka.

Wulkany a turystyka na Islandii

Tak wygląda dotarcie do wulkanu, który ma erupcję

Nawet jeśli poczułeś coś dziwnego po przeczytaniu o destrukcyjnych siłach wulkanów, absolutnie nie obawiaj się przybyć na wyspę lodu i ognia!

Mimo, że turystyka związana z wulkanami wystartowała w Islandii dopiero wraz z wybuchem Eyjafjallajökull w 2010, z roku na rok staje się coraz większa, a oferty wycieczek bogatsze. Widzimy to w postaci tysięcy turystów, wspinaczy, ludzi na skuterach śnieżnych i w wypożyczonych samochodach lub latających nad kraterami. Jeszcze nikt nie doznał urazów w trakcie erupcji a ludzie, którzy wybrali się na wycieczki do, nad i pod islandzkie wulkany, byli świadkami spektakularnego pokazu, jaki serwują nam na wyspie siły natury.


Tutaj sprawdź wszystkie nasze wycieczki na wulkany


Teraz, gdy przeczytałeś trochę o islandzkim ogniu, możesz przeczytać o śniegu i lodzie w tym artykule o islandzkich lodowcach.