ยูล์แลดส์ของไอซ์แลนด์และกรีลา มารดาของพวกเขา

เหล่ายูลแลดแห่งไอซ์แลนด์คือตัวละครคริสต์มาสที่ชาวไอซ์แลนด์ชื่นชอบมากที่สุด เป็นพี่น้องจอมซน 13 คนที่ลงมาจากภูเขาในทุกเดือนธันวาคม มาทำความรู้จักกับกรีลา แม่ผู้แสนน่าสะพรึงกลัวของพวกเขา แมวยูลแคตสุดสยอง และตำนานพื้นบ้านที่ทำให้คริสต์มาสในไอซ์แลนด์ไม่เหมือนที่ใดในโลก

คริสต์มาสในไอซ์แลนด์เป็นช่วงเวลาแห่งแสงไฟสว่างไสว งานเฉลิมฉลอง อาหารแสนอร่อย และ…ความหวาดกลัว อาจกล่าวได้ว่าความกลัวเป็นคำที่เกินจริงไปสักหน่อย แต่ไอซ์แลนด์มีตำนานคริสต์มาสที่เป็นเอกลักษณ์มาก ซึ่งอยู่คู่กับชาวไอซ์แลนด์มานานหลายศตวรรษ!

แทนที่จะเป็นซานตาคลอสใจดีอย่างที่วัฒนธรรมตะวันตกส่วนใหญ่คุ้นเคย ยูลแลดทั้ง 13 ตนของไอซ์แลนด์กลับขึ้นชื่อเรื่องความซุกซน กรีลา แม่ของพวกเขาเป็นยักษ์กินคนที่น่าสะพรึงกลัว คอยลักพาตัวและกินเด็กดื้อ และหากคุณไม่ได้เสื้อผ้าชิ้นใหม่ก่อนถึงช่วงวันหยุด ก็เตรียมตัวรับการมาเยือนของแมวยูลแคตได้เลย เพราะมันก็มีความอยากอาหารไม่แพ้กัน!

อ่านต่อเพื่อทำความรู้จักกับยูลแลดแห่งไอซ์แลนด์ กรีลาแม่ผู้แสนน่าสะพรึงกลัว และแมวคริสต์มาสในตำนาน ก่อนที่คุณจะมาเยือนไอซ์แลนด์ในช่วงคริสต์มาส!

ประเด็นสำคัญ

• ยูลแลดทั้ง 13 ตนของไอซ์แลนด์เป็นลูกชายจอมซนของยักษ์กรีลา โดยจะทยอยลงมาจากภูเขาทีละตนในเดือนธันวาคม เพื่อนำของขวัญหรือมันฝรั่งเน่าไปใส่ไว้ในรองเท้าของเด็ก ๆ

• เดิมทีผู้คนหวาดกลัวยูลแลดในฐานะตัวป่วนอันตราย พวกเขาเพิ่งเริ่มนำของขวัญมาให้ในศตวรรษที่ 20

• กรีลาแม่ของพวกเขาเป็นหนึ่งในตัวละครจากตำนานพื้นบ้านที่เก่าแก่ที่สุดของไอซ์แลนด์ โดยมีต้นกำเนิดย้อนไปถึงคัมภีร์นอร์สในศตวรรษที่ 13

• ยูลแลดทั้ง 13 ตนตามแบบฉบับได้รับการกำหนดขึ้นอย่างเป็นทางการในปี 1932 ผ่านบทกวียอดนิยมของโยฮันเนส อูร์ เคิทลุม ก่อนหน้านั้น ชื่อและจำนวนของพวกเขาแตกต่างกันไปมากในแต่ละภูมิภาค

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับยูลแลดแห่งไอซ์แลนด์

ตลอดช่วงเวลาส่วนใหญ่ของปี หลายคนเชื่อว่าซานตาทั้ง 13 ตนของไอซ์แลนด์ซ่อนตัวอยู่ตามแนวหินลาวาของดิมมูบอร์กิร์ ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่มิวาทน์ของไอซ์แลนด์ตอนเหนือ ขณะที่บางคนเชื่อว่าพวกเขาอาศัยอยู่ในพื้นที่ภูเขาที่ไม่ทราบแน่ชัด

อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่วันที่ 12 ถึงวันที่ 24 ธันวาคม พวกเขาจะทยอยออกมาทีละตนเพื่อก่อความวุ่นวายเป็นเวลา 13 วัน แต่ละตนมีพฤติกรรมซุกซนแตกต่างกันไป ตั้งแต่กวนใจไปจนถึงน่าสยดสยอง และจะออกอาละวาดทั่วประเทศจนกว่าจะสิ้นสุดเทศกาลคริสต์มาส

ยูลแลดทั้ง 13 ตนเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีเทศกาลของประเทศไม่แพ้เทศกาลหนังสือคริสต์มาสของไอซ์แลนด์และการกินเนื้อแกะรมควัน

ปัจจุบัน ภาพลักษณ์ของพวกเขาถูกทำให้น่ากลัวน้อยลงอย่างมาก แทนที่จะปรากฏตัวเป็นโทรลที่ขึ้นชื่อเรื่องการก่อเรื่อง พวกเขามักสวมเสื้อผ้าสีแดงขาวแบบดั้งเดิม ไว้เคราฟูฟ่อง และยิ้มกว้าง ศาสตราจารย์เทอร์รี กันเนลล์ จากมหาวิทยาลัยไอซ์แลนด์และมหาวิทยาลัยไอซ์แลนด์ชี้ว่า เพียงชื่อของพวกเขาก็เผยให้เห็นว่าครั้งหนึ่งพวกเขาเคยเป็นเช่นไร นั่นคือเหล่าตัวละครที่มักเอาไปมากกว่าจะมอบให้

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นประเพณีคริสต์มาสอย่างหนึ่งที่ไม่หลงเหลืออยู่แล้ว แทนที่จะเล่นแผลง ๆ ปัจจุบันพวกเขาเพียงนำของขวัญไปใส่ไว้ในรองเท้าที่เด็ก ๆ วางบนขอบหน้าต่าง คล้ายกับถุงเท้าที่แขวนไว้เหนือเตาผิงในวัฒนธรรมอื่น ๆ แทนที่จะพบถ่านหิน เด็กไอซ์แลนด์ที่ดื้อจะพบมันฝรั่งในรองเท้าเมื่อตื่นขึ้นมาในตอนเช้า 

แม้พวกเขาจะเปลี่ยนแปลงไปพอสมควรนับตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 แต่รูปลักษณ์และพฤติกรรมดั้งเดิมของยูลแลดก็สะท้อนข้อมูลมากมายเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และตำนานพื้นบ้านของไอซ์แลนด์ อีกทั้งยังเป็นตัวอย่างที่ดีว่าประเพณีเทศกาลแตกต่างกันไปทั่วโลกอย่างไร

รูปลักษณ์ของยูลแลดในปัจจุบันส่วนใหญ่มาจากไบรอัน พิลคิงตัน นักวาดภาพประกอบชาวอังกฤษที่ย้ายมาไอซ์แลนด์ในปี 1974 และวาดภาพตำนานพื้นบ้านของประเทศนี้มานานหลายทศวรรษ หนังสือของเขาเรื่อง The Yule Lads: A Celebration of Iceland's Christmas Folklore มอบใบหน้าอันมอมแมมและเปี่ยมเอกลักษณ์ให้กับพี่น้องทั้ง 13 คนและกรีลา แม่ของพวกเขา ซึ่งเป็นภาพที่ชาวไอซ์แลนด์นึกถึงในช่วงคริสต์มาสทุกวันนี้ เขายังวาดภาพตัวละครอื่น ๆ ในตำนานไอซ์แลนด์ด้วย ตั้งแต่โทรล ชนเผ่าคนเร้นลับ ไปจนถึงแมวยูลแคตผู้แสนน่าสะพรึงกลัว ผลงานเหล่านี้ทำให้เขาได้รับฉายาว่า “บิดาแห่งคริสต์มาสไอซ์แลนด์”

• ดูเพิ่มเติม: ตลาดคริสต์มาสในเรคยาวิก

ยูลแลดทั้งสิบสามตนแห่งไอซ์แลนด์

ภาพจาก พบกับยูลแลดที่ดิมมูบอร์กิร์ มิวาทน์

ในวัฒนธรรมสมัยใหม่ เมื่อเทศกาลมาถึง ยูลแลดทั้ง 13 ตนจะลงมาจากภูเขาเพื่อเข้าร่วมงานเฉลิมฉลองทั่วประเทศ เล่นกับเด็ก ๆ และสร้างความบันเทิงให้ผู้ร่วมงาน ในช่วงเทศกาล พวกเขาจะปรากฏตัวที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติไอซ์แลนด์ในชุดพื้นเมือง

พวกเขาช่วยให้ไอซ์แลนด์ในช่วงคริสต์มาสน่ารื่นรมย์ยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม นี่เป็นภาพฉบับเหมาะสำหรับครอบครัวมากกว่าตำนานพื้นบ้านไอซ์แลนด์ดั้งเดิมที่เป็นต้นกำเนิดของยูลแลด

แม้พวกเขาจะไม่ได้สืบทอดนิสัยกินคนจากแม่ แต่โทรลคริสต์มาสแห่งไอซ์แลนด์ก็ยังเป็นที่หวาดกลัวของเด็ก ๆ อย่างกว้างขวางจากพฤติกรรมน่าขนลุกของพวกเขา แม้แต่ผู้ใหญ่ในไอซ์แลนด์ก่อนยุคอุตสาหกรรมก็เชื่อเรื่องโทรลเป็นส่วนใหญ่ ดังนั้นหลายคนคงระมัดระวังและเชื่อว่านิทานเกี่ยวกับหนุ่มคริสต์มาสเหล่านี้อาจมีมูลความจริง

ชื่อของยูลแลดสะท้อนลักษณะเฉพาะของพี่น้องแต่ละตน ซึ่งเรียงตามลำดับดังต่อไปนี้

สเตกคยาสตอยร์ | จอมก่อกวนคอกแกะ

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ยูลแลดตนแรกที่ออกจากภูเขามาก่อความวุ่นวายทั่วไอซ์แลนด์คือสเตกคยาสตอยร์ หรือ “จอมก่อกวนคอกแกะ” ตั้งแต่วันที่ 12 ถึงวันที่ 26 ธันวาคม วิธีสร้างปัญหาของเขาคือการคอยรบกวนแกะของทุกครัวเรือนที่พบเจอ 

โดยปกติชาวไอซ์แลนด์จะเลี้ยงแกะไว้ใต้ดินในช่วงฤดูหนาว ดังนั้นเมื่อเสียงร้องโหยหวนของพวกมันสะท้อนขึ้นไปในบ้าน ก็เป็นสัญญาณว่าสเตกคยาสตอยร์พบพวกมันแล้ว แม้เสียงเช่นนี้จะพบได้ทั่วไปในฤดูหนาว เพราะพายุรบกวนฝูงแกะอยู่เป็นประจำ แต่ก็ยิ่งฟังดูน่ากลัว โดยเฉพาะเมื่อคำนึงว่าแกะเป็นเสมือนเส้นเลือดหล่อเลี้ยงของทุกฟาร์ม

แม้จะเป็นโทรลที่น่าสะพรึงกลัว แต่สเตกคยาสตอยร์ก็มีข้อจำกัดจากความพิการเช่นเดียวกับพี่น้องหลายตน ขาแข็งทื่อทำให้เขาเคลื่อนไหวได้ลำบาก ดังนั้นเมื่อได้ยินเขาทำให้สัตว์ของคุณแตกตื่น สิ่งที่ดีที่สุดคือรอให้เรื่องผ่านไป เพราะอีกไม่นานเขาก็ต้องย้ายไปบ้านเพื่อนบ้าน เพื่อสร้างความหวาดกลัวให้บ้านชาวไอซ์แลนด์ได้มากที่สุดก่อนพระอาทิตย์ขึ้น

กิลยากาวร์ | จอมแอบย่องตามหุบเขา

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

กิลยากาวร์ หรือ “จอมแอบย่องตามหุบเขา” เป็นยูลแลดแห่งไอซ์แลนด์ตนที่สองที่เดินทางมาถึงชุมชนมนุษย์ เขาจะซ่อนตัวอยู่ตามหุบเขารอบบ้าน รอจนผู้อยู่อาศัยหลับสนิท แล้วจึงย่องเข้าไปในคอกวัวเพื่อขโมยนมที่มีอยู่

ด้วยเหตุนี้ เขาจึงพรากส่วนผสมสำคัญของซอสที่ตั้งใจจะรับประทานในช่วงเทศกาลไปจากครอบครัว รวมถึงสกีร์แบบดั้งเดิมด้วย

แม้ในอดีตจะมีเพียงชาวไอซ์แลนด์ที่ร่ำรวยเท่านั้นที่เลี้ยงวัว แต่คนยากจนส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในฟาร์มของคนมั่งคั่ง นั่นหมายความว่าทุกคนล้วนได้รับผลกระทบจากการเล่นซนของโทรลตนนี้

สตูฟูร์ | เจ้าตัวเตี้ย

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ยูลแลดตนที่สาม สตูฟูร์ หรือ “เจ้าตัวเตี้ย” สร้างความรำคาญไปทั่วไอซ์แลนด์ในช่วงคริสต์มาสด้วยการขโมยหม้อของแต่ละบ้านเพื่อกินคราบอาหารแสนอร่อยที่ติดอยู่ในหม้อ ตั้งแต่วันที่ 14 ถึงวันที่ 26 ธันวาคม ความอยากอาหารของเขาไม่มีที่สิ้นสุด

แม้เรื่องนี้อาจดูไม่ใช่อาชญากรรมร้ายแรง แต่ในอดีตหม้อและกระทะมีค่ามากในไอซ์แลนด์ ประเทศนี้ไม่มีแหล่งแร่เหล็กหรืออุตสาหกรรมเหมืองแร่เป็นของตนเอง สิ่งของเหล่านี้จึงต้องนำเข้าและมีราคาแพงมาก สำหรับครอบครัวที่ยากจนบางครอบครัว หม้อและกระทะอาจเป็นทรัพย์สินเพียงไม่กี่อย่างที่มีมูลค่า

ธวอรูสเลคีร์ | จอมเลียช้อน

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ธวอรูสเลคีร์ ยูลแลดตนที่สี่ มีชื่อภาษาอังกฤษว่า “จอมเลียช้อน” โทรลคริสต์มาสตนนี้เริ่มออกตระเวนก่อความวุ่นวายทั่วประเทศในวันที่ 15 ธันวาคมของทุกปี เพื่อบุกเข้าไปในบ้านของชาวไอซ์แลนด์และเลียช้อนของแต่ละครัวเรือน หวังว่าจะมีเศษอาหารให้กิน 

พฤติกรรมของธวอรูสเลคีร์เป็นผลมาจากความพิการประหลาดของเขา เขาผอมแห้งอย่างน่าเกลียดจากภาวะทุพโภชนาการ ซึ่งแตกต่างจากโทรลส่วนใหญ่ที่มักถูกวาดภาพให้เป็นสัตว์ร่างใหญ่ อ้วนท้วน และมีกล้ามเนื้อ

บทเรียนจากพฤติกรรมของจอมเลียช้อนนั้นไม่ชัดเจนเท่ากับยูลแลดตนอื่น ๆ แต่อาจเรียบง่ายเพียงเพื่อสอนให้เด็ก ๆ ล้างช้อนส้อมให้สะอาด

พอตตาสเคฟิลล์ | จอมขูดหม้อ

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

พอตตาสเคฟิลล์ หรือที่รู้จักในภาษาอังกฤษว่า “จอมขูดหม้อ” มีนิสัยตะกละในช่วงคริสต์มาสเช่นเดียวกับพี่น้องหลายตน เขาจะบุกเข้าไปในบ้านแล้วบ้านเล่า ตามหาหม้อซอส เนื้อย่างชิ้นที่เหลืออยู่บนถาด กระทะผักตามฤดูกาล และขูดทุกอย่างที่เหลือมากิน

ไม่ต้องสงสัยเลยว่าพอตตาสเคฟิลล์ถูกสร้างขึ้นเพื่อกระตุ้นให้เด็ก ๆ กินอาหารให้หมด ของเหลืออาจทำให้เขามาดมกลิ่นอยู่หน้าประตู เนื่องจากอาหารมีไว้เพื่อถนอมเก็บให้เพียงพอตลอดฤดูหนาวอันยาวนาน การทิ้งขว้างจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรทำอย่างยิ่ง เพราะในฤดูกาลนี้ไม่มีใครกล้าออกเรือไปตกปลาในทะเลที่แปรปรวน หรืออยากฆ่าสัตว์ที่ยังสามารถช่วยหล่อเลี้ยงชีวิตในฤดูร้อนได้

อัสคาสเลคีร์ | จอมเลียชาม

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

กิลลี-กาวร์กำลังออกขโมยนม สตูฟูร์กำลังกินคราบอาหารจากกระทะ พอตตาสเคฟิลล์กำลังกินของเหลืออย่างเอร็ดอร่อย และจอมเลียช้อนร่างผอมก็กำลังทำตามชื่อของตนอย่างแท้จริง ยูลแลดตนที่หก อัสคาสเลคีร์ ก็ออกตามหาเศษอาหารกินง่ายเช่นกัน แม้วิธีการของเขาอาจน่าขนลุกที่สุดจนถึงตอนนี้

ชื่อภาษาอังกฤษของอัสคาสเลคีร์คือ “จอมเลียชาม” เขาขึ้นชื่อเรื่องการซดเศษอาหารที่เหลืออยู่ในชาม หรือที่จริงคือใน “อัสคูร์” ซึ่งเป็นชามไม้แกะสลักแบบไอซ์แลนด์ที่มีฝาปิด แต่ลักษณะการกินของเขานั้นชวนฝันร้ายไม่น้อย

ทุกคืน อัสคาสเลคีร์จะนอนอยู่ใต้เตียงเด็กอย่างแท้จริง รอให้เด็ก ๆ กินซุปหรือพุดดิ้งมื้อค่ำจนเสร็จ เมื่อพวกเขาอิ่มแล้ว เขาจะรีบคว้าอาหารที่เหลือไปซดเอง บางทีตัวละครนี้อาจถูกสร้างขึ้นเพื่อให้เด็ก ๆ เข้านอนเมื่อถูกบอก หรือไม่ก็เพื่อห้ามไม่ให้แอบกินมื้อดึก เขาจึงเป็นภาพแทนของสัตว์ประหลาดใต้เตียงอย่างสมบูรณ์แบบ

ฮูร์ดาสเคลลีร์ | จอมปิดประตูดังปัง

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ฮูร์ดาสเคลลีร์มีวิธีการก่อกวนที่สืบทอดมาจากหนึ่งในมุกสยองขวัญเก่าแก่ที่สุด ชื่อของเขาในภาษาอังกฤษคือ “จอมปิดประตูดังปัง” และเมื่อยูลแลดตนนี้ออกเดินทางตลอด 13 วันในช่วงเทศกาล สิ่งเดียวที่เขาตั้งใจทำก็คือการปิดประตูให้ดัง

จนถึงสิ้นเดือน เขาจะแอบย่องจากบ้านหนึ่งไปอีกบ้านหนึ่ง เดินทางไปตั้งแต่ปลายสุดของเวสต์ฟยอร์ดส์จนถึงใจกลางอันคึกคักของเรคยาวิก เพื่อบุกเข้าไปและกระแทกประตูให้ได้มากที่สุด ปลุกคนที่กำลังหลับอยู่ข้างใน

ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ท่ามกลางลมแรงในฤดูหนาวของไอซ์แลนด์และโครงสร้างแบบชั่วคราวของบ้านดินในไอซ์แลนด์ เด็ก ๆ จำนวนไม่น้อยคงตื่นตระหนกจนไม่ได้นอนตลอดช่วงคริสต์มาส เพราะเชื่ออย่างสนิทใจว่าฮูร์ดาสเคลลีร์กำลังเดินเคาะประตูไปทั่วบ้านของพวกเขา

สกีร์กามูร์ | จอมเขมือบสกีร์

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

มื้ออาหารก่อนถึงคริสต์มาสเป็นหนึ่งในมื้อที่ดีที่สุดของปีอย่างไม่ต้องสงสัย ทุกคนสามารถเพลิดเพลินกับสัตว์ปีกปรุงสุกอย่างพอดี เนื้อย่างจากถั่ว มินซ์พาย มนุษย์ขนมปังขิง ซินนามอนโรล และขนมอื่น ๆ อีกมากมาย อย่างไรก็ตาม ในช่วงเทศกาลของไอซ์แลนด์ มีอาหารจานหนึ่งที่ควรกล่าวถึงเป็นพิเศษ นั่นคือสกีร์แสนอร่อยและเนื้อครีม

ผลิตภัณฑ์นมแบบดั้งเดิมที่ดีต่อสุขภาพและรสชาติอร่อยนี้เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในอาหารเลิศรสอย่างแท้จริงของไอซ์แลนด์ โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับอาหารไอซ์แลนด์แปลก ๆบางชนิด เช่น “ฮาคาร์ล” (ฉลามหมัก) และ “ฮรูตสปุงการ์” (ลูกอัณฑะแกะ)

แม้จะเป็นอาหารอร่อยได้ตลอดทั้งปี แต่สกีร์ก็เป็นของโปรดเป็นพิเศษในช่วงคริสต์มาส เพราะช่วยเพิ่มความสดชื่นจากมื้ออาหารย่างขนาดใหญ่จำนวนมากที่มักเป็นส่วนหนึ่งของเทศกาล

อย่างไรก็ตาม ในแง่ของตำนานคริสต์มาสไอซ์แลนด์ มนุษย์ไม่ใช่สิ่งมีชีวิตเพียงกลุ่มเดียวที่อยากกินสกีร์ในช่วงเวลานี้ ยูลแลดตนที่แปด สกีร์กามูร์ หรือ “จอมเขมือบสกีร์” ก็ชื่นชอบอาหารจานนี้เช่นกัน

ตั้งแต่วันที่ 18 ถึงวันที่ 30 อาหารเลิศรสประจำชาติชนิดนี้ ซึ่งเข้ากันได้ดีกับทั้งอาหารหวานและอาหารคาว จะต้องได้รับการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพื่อไม่ให้ตกไปอยู่ในมือของโทรลเจ้าเล่ห์ตนนี้

บยูกนาคราเอคีร์ | จอมฉกไส้กรอก

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

การรมควันเนื้อเป็นหนึ่งในวิธีปรุงอาหารยอดนิยมของไอซ์แลนด์ ปลาและเนื้อแกะรมควันได้รับความนิยมตลอดทั้งปี เช่นเดียวกับไส้กรอกรมควันที่เรียกในภาษาไอซ์แลนด์ว่า “บยูกา”

อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่คืนวันที่ 20 เป็นต้นไป จำเป็นต้องระมัดระวังขณะเตรียมบยูกา เพราะนี่คืออาหารเพียงชนิดเดียวที่บยูกนาคราเอคีร์ หรือ “จอมฉกไส้กรอก” ยูลแลดตนที่เก้าต้องการเอามือสกปรก ๆ ไปแตะต้อง

บยูกนาคราเอคีร์มีวิธีขโมยอาหารเลิศรสของไอซ์แลนด์ชนิดนี้อย่างแยบยล เขาว่ากันว่าเขาจะบุกเข้าไปในบ้านและซ่อนตัวอยู่บนคาน รอจนอาหารเย็นปรุงเสร็จ ก่อนจะโฉบลงมาจากด้านบนเพื่อฉกไส้กรอกไป

กลุกกากาเอจิร์ | จอมแอบมองหน้าต่าง

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ยูลแลดตนที่สิบที่ลงมาจากภูเขาในช่วงเทศกาลอาจเป็นตนที่น่าขนลุกที่สุด นั่นคือกลุกกากาเอจิร์ หรือ “จอมแอบมองหน้าต่าง”

เมื่อคำนึงถึงความมืดมิดในฤดูหนาวของไอซ์แลนด์ ซึ่งในช่วงคริสต์มาสมีแสงแดดเพียงวันละสี่ชั่วโมง ก็ไม่ยากที่จะจินตนาการถึงความหวาดกลัวที่เด็ก ๆ ต้องรู้สึกขณะเดินผ่านหน้าต่างบ้านในคืนคริสต์มาส เพราะกลัวว่าโทรลน่าสะพรึงกลัวตนนี้กำลังมองเข้ามา

เช่นเดียวกับตัวละครอื่น ๆ ที่กล่าวถึงข้างต้น พฤติกรรมน่าขนลุกของกลุกกากาเอจิร์ดูเหมือนจะถูกสร้างขึ้นเพื่อขู่ไม่ให้เด็ก ๆ ออกไปข้างนอกในฤดูหนาวอันมืดมิด อีกทั้งยังเป็นเครื่องเตือนใจว่ากรีลาผู้กินเด็กมีสายตาอยู่ทั่วประเทศ คอยจับตาดูเด็กเกเร

กัตตาเธฟูร์ | จอมดมกลิ่นหน้าประตู

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

กัตตาเธฟูร์ หรือ “จอมดมกลิ่นหน้าประตู” อาจถือกำเนิดขึ้นจากเสียงลมหวีดหวิวที่เล็ดลอดผ่านบ้านดินอันมีลมโกรกของไอซ์แลนด์ เช่นเดียวกับจอมแอบมองหน้าต่างและจอมปิดประตูดังปัง ความคิดที่ว่าเขาจะแอบย่องเข้าบ้านเพื่อก่อความวุ่นวายได้หลอกหลอนฝันร้ายของเด็ก ๆ ชาวไอซ์แลนด์

ความน่ากลัวนี้ยิ่งเพิ่มขึ้นจากข้อเท็จจริงที่ว่ากัตตาเธฟูร์ขึ้นชื่อเรื่องจมูกขนาดมหึมา ซึ่งใหญ่โตแม้กระทั่งเมื่อเทียบกับโทรลตนอื่น ๆ เหตุผลที่เขาดมกลิ่นก็ชั่วร้ายไม่แพ้กัน เพราะเขาคอยตามหาอาหารจานโปรดอย่างเลาฟาบรอยด์ (ขนมปังใบไม้) อาหารเลิศรสของไอซ์แลนด์

ขนมแสนอร่อยนี้จะอบเฉพาะในช่วงคริสต์มาส และการทำขนมมักเป็นกิจกรรมอันอบอุ่นของครอบครัว โดยเฉพาะในภาคเหนือ ขนมชนิดนี้มีลักษณะกลม บางมาก ทอด และตกแต่งด้วยลวดลายประณีต ซึ่งมักเป็นรูปใบไม้

ผู้ที่ขึ้นชื่อเรื่องการทำลวดลายละเอียดประณีตจะไม่พอใจกัตตาเธฟูร์เป็นพิเศษ เพราะเขามักขโมยเลาฟาบรอยด์ของพวกเขาไปก่อนที่จะได้ใช้ต้อนรับแขกแม้แต่คนเดียว

เคทโครคูร์ | จอมตะขอเกี่ยวเนื้อ

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ประเพณีอาหารคริสต์มาสแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละครอบครัว แต่มีองค์ประกอบสำคัญร่วมกันในงานเลี้ยงเทศกาลส่วนใหญ่ นั่นก็คือเนื้อสัตว์ อย่างไรก็ตาม ในตำนานพื้นบ้านไอซ์แลนด์ เนื้อสัตว์เป็นเป้าหมายการขโมยของยูลแลดตนที่สิบสองและตนรองสุดท้าย เคทโครคูร์ หรือ “จอมตะขอเกี่ยวเนื้อ”

เขาจะซุ่มอยู่ทุกแห่งที่เข้าถึงห้องครัวได้ ไม่ว่าจะเป็นในปล่องไฟ หลังประตู ใต้โต๊ะ ในตู้ หรือด้านนอกหน้าต่างที่เปิดอยู่ รอจนเนื้อของอาหารจานใดถูกวางลงบนเคาน์เตอร์ ทันทีที่สบโอกาสหลบหนีการจับกุม เขาจะดึงตะขอยาวออกมาเกี่ยวชิ้นเนื้อหลักของมื้ออาหารครอบครัวไป

ต่างจากบยูกนาคราเอคีร์ผู้เป็นพี่ชาย ซึ่งตามหาเพียงไส้กรอกรมควัน เคทโครคูร์ไม่เลือกชนิดเนื้อ และจะรอจนทุกคนในครอบครัวหลับสนิท ก่อนจะโฉบเข้ามาขโมยเนื้ออะไรก็ตามที่แขวนอยู่

เคร์ตาสนีคิร์ | จอมขโมยเทียน

ภาพประกอบโดย เฮาคูร์ วัลดิมาร์ ปาลส์สัน

ยูลแลดตนสุดท้ายคือเคร์ตาสนีคิร์ ชื่อของเขาแปลว่า “จอมขโมยเทียน” หรือ “จอมขอเทียน” เขาจะปรากฏตัวในคืนคริสต์มาสอีฟของไอซ์แลนด์ เช่นเดียวกับพี่น้องทั้ง 12 ตน ชื่อของเขาอธิบายพฤติกรรมได้ตรงตัว แม้ว่าผลจากการเล่นซนของเขาจะสร้างปัญหามากกว่าที่เห็น

ในอดีต เทียนมีค่ามากในไอซ์แลนด์ เพราะให้แสงสว่างท่ามกลางความมืดของฤดูหนาว ซึ่งอย่างที่กล่าวไปแล้วว่าในช่วงคริสต์มาสความมืดกินเวลาประมาณ 20 ชั่วโมงต่อวัน เทียนยังเป็นเครื่องมือเพียงอย่างเดียวที่ชาวไอซ์แลนด์ใช้ทำกิจกรรมโปรดในอดีตอย่างการอ่านหนังสือ และการที่ทุกคนมารวมตัวกันอ่านหนังสือในช่วงคริสต์มาสของไอซ์แลนด์ก็เป็นประเพณีเก่าแก่ 

ธรรมเนียมนี้ทำให้การเล่นซนของเคร์ตาสนีคิร์สร้างปัญหายิ่งขึ้น เขาไม่ได้ต้องการใช้เทียนเพื่ออ่านนิยายหรือบทกวีด้วยซ้ำ แต่ต้องการเพียงแทะไขสัตว์ที่ใช้ทำเทียน

เพื่อให้ได้ไขสัตว์มากที่สุด เขาจึงเลือกขโมยจากเป้าหมายที่ง่ายที่สุดในบ้าน นั่นคือเด็ก ๆ โดยเดินตามพวกเขาไปยังห้องนอนหรือมุมอ่านหนังสือ แล้วแย่งเทียนไปจากมือโดยตรง

ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเคร์ตาสนีคิร์เป็นหนึ่งในยูลแลดที่ก้าวก่ายผู้อื่นมากที่สุด และเป็นหนึ่งในตนที่ทำให้เด็ก ๆ ไม่สบายใจที่สุด อย่างไรก็ตาม ทุกคนยังปลอบใจตัวเองได้ว่าเขาคือยูลแลดตนสุดท้าย และอีก 13 วันต่อมา เขา รวมถึงพี่น้อง แม่ และแมวของแม่ ก็จะกลับไปอยู่ในถ้ำทางตอนเหนือของไอซ์แลนด์ หลับใหลจนกว่าจะถึงเทศกาลคริสต์มาสครั้งถัดไป

ปัจจุบัน เมื่อยูลแลดมีภาพลักษณ์เป็นมิตรกับครอบครัวมากขึ้นและมักให้มากกว่าขโมย เคร์ตาสนีคิร์จึงเป็นยูลแลดตนสุดท้ายที่มอบของขวัญให้เด็ก ๆ ชาวไอซ์แลนด์ก่อนคริสต์มาส และของขวัญที่เขามอบให้เด็กประพฤติดีในปัจจุบันก็มักเป็นเทียน

กรีลา แม่ของยูลแลดแห่งไอซ์แลนด์

ภาพจาก Wikimedia, Creative Commons, โดย Andrii Gladii. ไม่มีการแก้ไขใด ๆ

เหล่ายูลแลดอาจมีนิสัยเป็นมิตรมากขึ้นตลอดหลายปีที่ผ่านมา แต่กรีลา มารดาของพวกเขายังคงเป็นโทรลล์ที่น่าสะพรึงกลัว และยังคงเป็นหนึ่งในประเพณีคริสต์มาสในไอซ์แลนด์ที่สืบทอดมายาวนานที่สุด

ยักษ์ตนนี้เป็นหนึ่งในตัวละครที่ชั่วร้ายที่สุดในนิทานพื้นบ้านไอซ์แลนด์ และเรื่องสยองขวัญเกี่ยวกับนางยังคงถูกเล่าให้เด็ก ๆ ฟังในช่วงเทศกาล ตลอดทั้งปี มีเรื่องเล่ากันว่านางคอยรวบรวมเสียงกระซิบเกี่ยวกับเด็ก ๆ ทั่วเกาะที่ประพฤติตัวไม่ดี และเมื่อฤดูหนาวมาเยือน นางก็จะออกไปตามล่าพวกเขา

ความอยากกินเนื้อของเด็กเกเรของนางไม่มีวันสิ้นสุด และในแต่ละปี นางก็ไม่เคยขาดแคลนเหยื่อที่โปรดปราน นางจับเด็กเหล่านั้นใส่กระสอบ จากนั้นนำไปต้มในหม้อและทำเป็นสตูว์หม้อใหญ่ ซึ่งจะช่วยประทังชีวิตนางไปจนถึงฤดูหนาวถัดไป

กรีลาคงน่ากลัวมากพอแล้วหากนางทำงานเพียงลำพัง แต่น่าเศร้าสำหรับเด็ก ๆ ชาวไอซ์แลนด์ นางไม่ได้อยู่ตัวคนเดียว นางอาศัยอยู่ในถ้ำบนภูเขาทางตอนเหนือของไอซ์แลนด์ร่วมกับแมวดำขนาดมหึมาที่เรียกว่า แมวคริสต์มาส ซึ่งก็ชื่นชอบเนื้อมนุษย์เช่นกัน 

ภาพถ่ายโดย Regína Hrönn Ragnarsdóttir 

อย่างไรก็ตาม แมวคริสต์มาสไม่ได้ออกล่าเฉพาะเด็กที่ประพฤติตัวไม่ดีเท่านั้น มันยังยินดีล่าเด็กทุกคนที่ไม่ได้เสื้อผ้าชุดใหม่ไว้สวมใส่ในวันคริสต์มาสอีกด้วย 

กรีลายังคงอาศัยอยู่กับสามีคนล่าสุดของนาง โทรลล์ที่ชื่อเลปปาลูดิ เขาเป็นสมาชิกครอบครัวที่ดูคุกคามน้อยที่สุด และถูกภรรยาข่มจนแทบไม่เหลือความน่าเกรงขาม บางทีอาจเพราะหวาดกลัวสิ่งที่เกิดขึ้นกับคู่ครองคนก่อนของกรีลา ซึ่งว่ากันว่านางกินเขาไปแล้ว (!) เขาจึงไม่สามารถมีอิทธิพลใด ๆ ต่อแนวโน้มความชั่วร้ายของนางได้ 

ประเพณีที่เกี่ยวข้องกับกรีลาสะท้อนเรื่องราวมากมายเกี่ยวกับนิทานพื้นบ้านไอซ์แลนด์ การที่นางเป็นผู้กินเด็กและออกตามหาเด็ก ๆ ในช่วงเทศกาล สื่อสารสารคล้ายกับการที่ซานตาคลอสนำถ่านหินมาให้เด็ก ๆ เพียงแต่ใช้วิธีที่ละเมียดละไมกว่าน้อยกว่า ข้อความที่ส่งถึงเด็ก ๆ นั้นชัดเจนมากว่า จงประพฤติตัวให้ดีที่สุดในช่วงคริสต์มาส!

การส่งสารด้วยวิธีที่โหดร้ายกว่านี้อาจเป็นเพราะฤดูหนาวในไอซ์แลนด์เคยเป็นช่วงเวลาที่อันตรายอย่างยิ่ง และเด็กที่ไม่เชื่อฟังจำนวนมากซึ่งออกไปท่ามกลางความมืดและหิมะไม่เคยได้กลับบ้าน นอกจากนี้ ยังมีงานมากมายที่ต้องทำให้เสร็จก่อนเดือนที่มืดมิดที่สุดจะมาถึง ทำให้สมาชิกทุกคนในครอบครัวต้องขยันและทุ่มเทเป็นพิเศษ

ด้วยเหตุนี้ เรื่องเล่าที่ว่าแมวคริสต์มาสกินเด็กที่ไม่ได้เสื้อผ้าเป็นของขวัญ จึงน่าจะถูกสร้างขึ้นเพื่อให้แน่ใจว่าทุกคนจะทอผ้า ถักไหมพรม และเย็บผ้าให้เสร็จภายในสิ้นฤดูหนาว 

ภาพถ่ายโดย Regína Hrönn Ragnarsdóttir 

กรีลาเป็นภาพที่น่าสะพรึงกลัวสำหรับเด็ก ๆ มากเสียจนในศตวรรษที่ 18 รัฐสภาไอซ์แลนด์ออกกฎหมายห้ามใช้ตำนานของนางเป็นเครื่องมือข่มขู่ เด็ก ๆ จึงไม่ถูกขู่ว่าจะถูกกินอีกต่อไป แต่หากประพฤติตัวไม่ดี พวกเขาจะได้รับมันฝรั่งเน่าใส่ไว้ในรองเท้าแทน

เราได้ถามศาสตราจารย์เทอร์รี กันเนลล์ว่าเหตุใดกรีลาจึงยังคงเป็นตัวละครที่ทรงอิทธิพลในวัฒนธรรมไอซ์แลนด์ 

ปัจจุบัน สามารถพบรูปปั้นกรีลาได้ทั่วประเทศ เช่น ที่บ้านคริสต์มาสอาคูเรย์รี ใกล้ฟอสซาทุน และแม้แต่ที่สนามบินเคฟลาวิกในช่วงคริสต์มาส เนื่องจากนางมีบทบาทสำคัญในประเพณีคริสต์มาสของไอซ์แลนด์

หลายคนเชื่อว่าบ้านของนางอยู่ที่ดิมมูบอร์กิร์ ซึ่งมีทัวร์จากอาคูเรย์รี เมืองหลวงของไอซ์แลนด์ตอนเหนือ เดินทางไปเยือนอยู่เป็นประจำ และยังเป็นจุดแวะพักบนเส้นทางท่องเที่ยวไดมอนด์เซอร์เคิลยอดนิยม

เหล่ายูลแลดส์มากมาย: ความแตกต่างในแต่ละภูมิภาคและเส้นทางสู่จำนวน 13 ตน

ยูลแลดส์ทั้งสิบสามตนที่ชาวไอซ์แลนด์รู้จักในปัจจุบัน ไม่ได้มีจำนวนสิบสามตนมาแต่แรก และชื่อของพวกเขาก็ไม่ได้เหมือนกันเสมอไป เรื่องเล่าในยุคแรก ๆ เกี่ยวกับเหล่ายูลแลดส์แตกต่างกันอย่างมาก ขึ้นอยู่กับว่าถูกเล่าขานขึ้นในพื้นที่ใดของไอซ์แลนด์ 

จำนวนสิบสามตนยังไม่ถูกกำหนดตายตัวในประเพณีที่ได้รับความนิยมจนกระทั่งปลายศตวรรษที่ 18 ส่วนชื่อและบุคลิกลักษณะที่ชาวไอซ์แลนด์ส่วนใหญ่รู้จักในปัจจุบัน เพิ่งได้รับการกำหนดไว้อย่างสมบูรณ์ในปี 1932 ในปีนั้น กวีโยฮันเนส อูร์ เคิทลุมตีพิมพ์บทกวีทรงอิทธิพลชื่อ Jólasveinarnir ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรวมบทกวี Jólin koma (คริสต์มาสกำลังมา) บทกวีดังกล่าวทำให้ฉบับมาตรฐานกลายเป็นที่ยอมรับอย่างถาวร 

ก่อนที่จะมีการกำหนดมาตรฐานนี้ มีการบันทึกชื่อยูลแลดส์ไว้มากกว่าหนึ่งร้อยชื่อทั่วไอซ์แลนด์ โดยตัวละครแตกต่างกันไปตามภูมิภาค หนึ่งในแหล่งข้อมูลเก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่และมีการระบุชื่อยูลแลดส์ คือพจนานุกรมจากช่วงกลางศตวรรษที่ 18 ซึ่งรวบรวมโดยโยน โอลาฟส์สันแห่งกรุนนาวิก พจนานุกรมเล่มนี้มีชื่อสองชื่อที่ไม่ปรากฏอยู่ในรายชื่อมาตรฐานสมัยใหม่เลย ได้แก่ Jólaskódóli และ Skinnsokkabrokkur 

ในบางภูมิภาค เหล่ายูลแลดส์ถูกเล่าว่าเป็นลูกชายของกรีลา ส่วนในพื้นที่อื่น ๆ พวกเขาถูกเล่าว่าเป็นพี่น้องของนาง เรื่องเล่าบางฉบับระบุว่ามีเพียงเก้าตน นิทานพื้นบ้านจากไอซ์แลนด์ตะวันออกกล่าวว่าพวกเขาถือกำเนิดจากมหาสมุทร ไม่ใช่ภูเขา และยังมีเพลงกล่อมเด็กหายากบทหนึ่งที่บรรยายถึงตัวป่วนหญิงในเทศกาลยูลสองตน กล่าวอีกนัยหนึ่ง ยูลแลดส์ทั้งสิบสามตนในฉบับมาตรฐานคือเวอร์ชันที่อยู่รอดมาจนถึงปัจจุบัน ไม่ใช่เวอร์ชันเดียวที่เคยมีอยู่ 

เราได้ถามศาสตราจารย์เทอร์รี กันเนลล์เกี่ยวกับความแตกต่างเหล่านี้

ดังนั้น จำนวนสิบสามตนอาจสะท้อนพลังทางวัฒนธรรมของตัวเลขนี้ได้มากพอ ๆ กับการเป็นจำนวนลูกชายของกรีลาที่แน่นอน

บทเพลงคริสต์มาสอันเป็นเอกลักษณ์ของไอซ์แลนด์

เช่นเดียวกับนิทานพื้นบ้าน บทเพลงคริสต์มาสของไอซ์แลนด์มีเอกลักษณ์และเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับขนบธรรมเนียมท้องถิ่น เหล่ายูลแลดส์และครอบครัวมักเป็นศูนย์กลางของบทเพลงในช่วงเทศกาล โดยหนึ่งในตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดคือ "Jólasveinar ganga um gólf" ("เหล่ายูลแลดส์เดินไปรอบพื้นห้อง") เพลงอันเป็นที่รักนี้เป็นที่จดจำได้ทันทีสำหรับชาวไอซ์แลนด์ทุกคน และเป็นเพลงประจำการเฉลิมฉลองคริสต์มาส 

อีกเพลงยอดนิยมที่กล่าวถึงเหล่ายูลแลดส์คือ "Jólasveinar einn og átta" ซึ่งเล่าถึงความตื่นเต้นของเด็ก ๆ ที่รอให้พวกเขามาถึงพร้อมของขวัญจากภูเขา! ชื่อนี้แปลว่า "ยูลแลดส์ หนึ่งและแปด" ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้คนคาดเดากันมานาน หากนับตามชื่อนี้จะมีทั้งหมดเก้าตน แต่โดยทั่วไปแล้วพวกเขาถูกกล่าวว่ามีสิบสามตน!

เรื่องนี้อาจเป็นผลมาจากความเชื่อที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา เพราะแท้จริงแล้วมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับยูลแลดส์อีกมากมายที่เคยมีอยู่ในพื้นที่ต่าง ๆ ของไอซ์แลนด์ ก่อนที่กลุ่มพี่น้องสิบสามตนอันเป็นเอกลักษณ์จะกลายเป็นความเชื่อที่ได้รับการยอมรับในไอซ์แลนด์ปัจจุบัน!

ไม่ใช่แค่เหล่ายูลแลดส์เท่านั้นที่มีเพลงเป็นของตัวเองในช่วงวันหยุด สมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัวของพวกเขาก็มีเช่นกัน! “Jólakötturinn”  ("แมวยูล") เป็นอีกหนึ่งเพลงอันโด่งดังที่เล่าเรื่องราวของผู้คนซึ่งต้องเร่งทำเสื้อผ้าชุดใหม่สำหรับคริสต์มาสให้เสร็จ เพื่อหลีกเลี่ยงความพิโรธของมัน เพลงชวนขนลุกนี้ขับร้องโดยไม่มีใครอื่นนอกจากบียอร์ก!