Lodowiec Snæfellsnes na półwyspie Snæfellsnes.

Gdzie znajduje się i czym jest Snæfellsnes? Jakie są największe atrakcje na półwyspie Snæfellsnes? Dlaczego półwysep Snæfellsnes nazywa się miniaturową Islandią? Przeczytaj o tym zachwycającym miejscu w zachodniej Islandii i dowiedz się, gdzie są najlepsze przystanki na terenie i poza Parkiem Narodowym Snæfellsjökull.



Słowo Snæfellsnes wydaje się być skomplikowane dla obcokrajowców, ale da się je łatwo rozbić na części. Można je przetłumaczyć jako półwysep “Śnieżnej Góry” - jest to nazwa adekwatna dla podłużnego półwyspu, na którym znajduje się wulkan z czubem pokrytym lodowcem.

Można także porównać tę nazwę do staroangielszczyzny – snæ to śnieg, słowa „fells” używano w znaczeniu „góra” czy „wzgórze” (stąd nazwa najwyższej góry Anglii, Scafell Pike), a islandzkie „nes” wygląda jak skrócone angielskie „peninsula” – półwysep.

Warto jednak zatrzymać się na chwilę i opowiedzieć trochę o tym niewielkim skrawku lądu obfitego w atrakcje.

Znajduje się tu tak wiele rozmaitych atrakcji, że często mówi się, że półwysep Snæfellsnes to “Islandia w miniaturze”. Są tu: wulkan, lodowiec, pola lawowe, kratery, wodospady, czarne i białe plaże, jaskinie, malownicze góry, spokojne wioski rybackie, miasteczka, a także piękne widoki na wybrzeże z wyszczerbionymi skałami i zastygniętymi w kamień trollami wyłaniającymi się z fal Atlantyku.

Wystarczy, że przejedziesz się drogami nr 54 i 56, a będziesz mógł oglądać zachwycające widoki rozciągające się we wszystkich kierunkach. Jednak warto jest zatrzymać się w kilku miejscach i głębiej je eksplorować.

Półwysep Snæfellsnes można zwiedzić w czasie jednodniowej wycieczki z Reykjavíku, ale jest tu tak wiele atrakcji, że spokojnie możesz spędzić tu 2 czy 3 dni. Poniżej wymienione są główne atrakcje Półwyspu.

Park Narodowy Snæfellsjökull

Lodowiec Snæfellsjökull znajduje się na szczycie wulkanu i jest widoczny z Reykjavíku.Autor zdjęcia: Jón Óskar Hauksson

Na Islandii znajdują się tylko trzy parki narodowe, a ten jest drugi pod względem wielkości. Otacza wulkan i lodowiec Snæfellsjökull i jako jedyny park narodowy na Islandii rozciąga się aż do linii brzegowej.

Ten park narodowy ma 170 kilometrów kwadratowych powierzchni, a na jego terenie znajduje się wiele pięknych atrakcji, które mają znaczenie również pod kątem folkloru. Najsłynniejszą z nich jest saga opisująca przygody Bárðura Snæfellsása. Wiele lokalizacji na Snaefellsnes zostało nazwanych na cześć tego pół-człowieka, pół-trolla.

Główną atrakcją parku jest Snæfellsjökull. To lodowiec o wysokości 1446 m, który jest usytuowany na liczącym 700 tysięcy lat starym stratowulkanie. Lodowiec zmniejsza się i obecnie ma powierzchnię ok. 12 kilometrów kwadratowych, podczas gdy w roku 1900 miał ok. 15 kilometrów kwadratowych. Latem 2012 roku szczyt po raz pierwszy w historii nie był pokryty lodem, co wzbudza lęk przed tym, że w przyszłości lodowiec przestanie istnieć.

Widok na Snæfellsjökull z Hellissandur.

Wielu ludzi mówi o tym, że odczuwają bardzo silną energię otaczającą wulkan i to miejsca uważa się za jedno z największych i najmocniejszych pól siłowych – przynajmniej wśród ludzi wierzących w takie rzeczy. Przewidywano, że obcy wylądują na szczycie lodowca o 21:03 5 listopada 1993 roku i setki ludzi zgromadziły się, żeby ich powitać. Niestety ich wysiłek okazał się pójść na marne.

Lodowiec Snæfellsjökull na Islandii.Autor zdjęcia: Hótel Búðir.

Juliusz Verne użył tego miejsca w swojej książce „Podróż do wnętrza Ziemi”. Lodowiec to także miejsce akcji innej słynnej książki, „Kristnihald undir Jökli”(ang. „Under the Glacier”, “Pod Lodowcem”), napisanej przez islandzkiego noblistę, Halldóra Laxnessa. Nietrudno się dziwić, dlaczego wszystkich przyciąga idylliczny stożkowy kształt wulkanu, który podczas bezchmurnych dni można podziwiać z oddalonego o 120 km Reykjavíku.

Wszystkie te walory przyczyniły się do wzrostu popularności lodowca i wulkanu Snæfellsjökull, który na przestrzeni ostatnich lat stał się jedną z najpopularniejszych atrakcji Islandii.



Arnarstapi i Gatklettur

Arnarstapi i Góra Stapafell na półwyspie Snæfellsnes na Islandii.

Arnarstapi to niewielka osada leżąca przy mającej kształt piramidy górze Stapafell. W przeszłości Arnarstapi było ważnym punktem handlowym z dużo większą populacją. Dziś znajduje się tu zaledwie kilka domów, centrum informacyjne i przystań dla małych łódek. Jest tu też rzeźba Bárðura Snæfellsása autorstwa Ragnara Kjartanssona.

Z Arnarstapi rozciąga się piękny widok na wybrzeże i intrygujące skały. Jest także otoczone przez duże pole lawowe. W małej wiosce rezyduje także kolonia rybitw popielatych, więc warto przejść się wzdłuż brzegu, żeby podziwiać formacje lawowe i ptactwo.

Skały Gatklettur przy Arnarstapi na półwyspie Snæfellsnes na Islandii.

Najbardziej znaną formacją skalną jest Gatklettur, Dziurawa Skała. Nazwa jest oczywista, w środku skały znajduje się gigantyczna dziura, która na zdjęciach wygląda zachwycająco, kiedy rozbijają się w niej fale.

Wybrzeże oraz klify między Arnarstapi i pobliską wioską Hellnar zostały objęte rezerwatem przyrody w 1979 r. i teraz są częścią Parku Narodowego Snæfellsjökull. Spacer z Arnarstapi do Hellnar zajmuje około 30 minut w jedną stronę.

Hellnar

Hellnar to mała wioska na południowym brzegu Snæfellsnes, jest znana z pięknego wybrzeża z imponującymi klifami i widokiem na lodowiec Snæfellsjökull. Powyżej możesz obejrzeć islandzki zespół For a Minor Reflection, który gra muzykę na żywo na kamienistej plaży przy Hellnar.

Niedaleko znajduje się mała kawiarenka Fjöruhúsið, która jest idealnym miejscem do podziwiania widoków w słoneczne dni znad kubka kawy, gorącej czekolady czy piwa z domowym ciastem czy zupą. Kawiarenka jest otwarta tylko latem.

Czarna Plaża Djupalonssandur

Plaża Reynisfjara, leżąca na południowym wybrzeżu może być najbardziej znaną czarną plażą Islandii, ale Djúpalónssandur konkuruje z nią zarówno pod względem piękna i niebezpieczeństwa. W tym zachwycającym miejscu można znaleźć i czarny piasek, i okrągłe czarne kamienie. Nazwa oznacza “Piasek Głębokiej Laguny”, ponieważ nieopodal możesz zobaczyć też wspaniałą “Głęboką Lagunę”, czyli Djúpalón. Mimo nazwy, ma ona zaledwie 5 metrów głębokości.

Miniesz też wrak brytyjskiego trawlera, The Epine GY7, który zatonął na wschód od zatoki Dritvík 13 marca 1948. Zginęło 14 mężczyzn, a 5 zostało uratowanych przez islandzkie służby poszukiwawcze i ratunkowe z pobliskich miasteczek. Żelazny wrak stał się memoriałem ludzi, którzy stracili tu życie, dlatego pozostaje na plaży.

Tak jak na plaży Reynisfjara, przybrzeżne fale są niebezpieczne dla odwiedzających, zdarzają się tu fale, które, pojawiając się znikąd, z wielką siłą porywają ludzi stojących zbyt blisko wody.



 Londrangar

Skały Lóndrangar na półwyspie Snæfellsnes.

Lóndrangar to dwie imponujące skały położone w ciągu linii brzegowej Parku Narodowego Snæfellsjökull. Wyższa ze skał ma 75 metrów wysokości, a mniejsza 61.

Można do nich dojść i przeczytać historię jednej z nich, o której mówi się, że jest to zastygnięty troll. Jego żonę znajdziesz kawałek dalej, również stoi niedaleko brzegu. Wspinano się na obie skały, wyższą zdobyto w 1735 roku, natomiast mniejsza była niezdobyta aż do 1938 roku. Nie rekomendujemy jednak prób podejścia tych skał, jest to bardzo niebezpieczne i wymaga dużych umiejętności.

Ptactwo jest tu liczne, tak samo jak w pozostałej części półwyspu Snæfellsnes, a widok na lodowiec Snæfellsjökull bywa zachwycający.

Góra Kirkjufell

Kirkjufell stała się słynną górą Islandii. “Góra w kształcie grotu strzały” - tak określono ją w Grze o Tron, ale jeszcze na długo, zanim pojawiła się w tym znanym na całym świecie serialu, przyciągała fotografów i miłośników przyrody.



Góra nie jest wysoka, ma zaledwie 463 metry wysokości, ale mimo to wejście na nią zajmuje około półtorej godziny w jedną stronę, jest wymagające i dla niedoświadczonych spacerowiczów może okazać się fatalne w skutkach.

Góra Kirkjufell widoczna z Grundarfjörður na półwyspie Snæfellsnes.

Z jednego punktu góra ma kształt trójkąta, ale kiedy patrzy się na nią z pobliskiego miasteczka Grundarfjörður, jest szersza, ma kształt bardziej zbliżony do trapezu.

Można oglądać górę w pięknych okolicznościach, kiedy latem odbija się w otaczającym ją spokojnym morzu, czy zimą, kiedy pokryta jest lodem, lub podczas zachodu słońca, kiedy promienie odbijają się w spokojnej wodzie.

Najpopularniejszym miejscem, z którego robi się zdjęcia, jest pobliski wodospad, znajdujący się po drugiej stronie drogi. Wodospad jest idealnym pierwszym planem, a Kirkjufell pojawia się w tle.

Góra Kirkjufell i wodospad Kirkjufellsfoss na półwyspie Snæfellsnes.

To miejsce, jak wiele innych na półwyspie Snæfellsnes jest popularne przez cały rok, kiedy jest pokryte śniegiem i otoczone zorzą polarną lub latem, podczas białych nocy, gdy jest tu dużo zieleni.



Miasteczko Stykkisholmur

Miasteczko Stykkishólmur na półwyspie Snæfellsnes w zachodniej Islandii.

Stykkishólmur jest największą osadą na półwyspie Snæfellsnes. To miasteczko rybackie i wiele łodzi pływa ze Stykkishólmur do szerokiego fiordu Breiðafjörður - w tym także prom Baldur, który przekracza Breiðafjörður i płynie dalej, do Fiordów Zachodnich. Po drodze prom zatrzymuje się na spokojnej wyspie Flatey, ulubionym miejscu mieszkańców, którzy uważają wysepkę za ukryty skarb.



Stykkishólmur to kolejne miejsce, które znalazło się w filmie, chociaż użyto go jako Nuuk na Grenlandii w filmie “Sekretne Życie Waltera Mitty”. Wszystkie ujęcia w powyższym klipie nakręcono w Stykkishólmur, ale góry lodowe są sztuczne.

Ponieważ Stykkishólmur to największe miasteczko w okolicy, najłatwiej będzie tu znaleźć sklepy, piekarnie, restauracje, wycieczki i zakwaterowanie, więc jeśli spędzasz kilka dni na półwyspie Snæfellsnes, dobrze jest zaopatrzyć się tu w prowiant.

Wąwóz Raudfeldsgja

Wąwóz Rauðfeldsgjá na półwyspie Snæfellsnes w zachodniej Islandii.Zdjęcie Reginy z artykułu Magiczny Półwysep Snæfellsnes w zachodniej Islandii - część I

To piękny wąwóz, wewnątrz którego znajduje się mały wodospad. Żeby się do niego dostać, trzeba wspiąć się i przejść przez rzekę oraz kilka mniejszych wodospadów (zapewnione są liny). Na pewno zmokniesz i będzie Ci zimno, więc próbuj tego podejścia tylko jeśli masz ciepłe i wodoodporne ubrania oraz posiadasz suche rzeczy na zmianę. Zimą nie poleca się wchodzenia do końca wąwozu.

Nie jest też konieczne wchodzenie do samego końca wąwozu, aż do wodospadu. Idź tak daleko, ile będziesz mieć sił, pamiętając, że będą one potrzebne podczas powrotu. Wejście do wąwozu z parkingu zapewnia piękne widoki na zatokę Faxaflói i Reykjavík.

Jaskinia Vatnshellir

Jaskinia Vatnshellir na półwyspie Snæfellsnes

Vatnshellir to 8000-letnia jaskinia lawowa, która leży na półwyspie Snæfellsnes. Możesz odwiedzić ją jedynie z przewodnikiem w określonych godzinach (pomiędzy 10:00 a 18:00). Żeby do niej wejść, schodzi się 35 metrów w dół po spiralnych schodach. Potem idzie się przez tunel, przez około 200 metrów. Można wtedy podziwiać wielokolorową lawę.

Jaskinia została udostępniona odwiedzającym dopiero latem 2011 roku.

Nie jest to wymagający spacer, chociaż powierzchnia jest trochę nierówna i czasem ostra, więc pamiętaj o dobrych butach i ciepłych ubraniach. Każdy z odwiedzających na czas 45-minutowego zwiedzania otrzymuje kask i latarkę.

Miasteczko Olafsvik i wioska Grundarfjordur

Miasteczko Ólafsvik na półwyspie Snæfellsnes w zachodniej Islandii.Ólafsvík. Zdjęcie ze strony West Iceland

Z Ólafsvíku i Grundarfjörður, dwóch małych miasteczek leżących niedaleko siebie na północnym wybrzeżu półwyspu Snæfellsnes, można oglądać wieloryby. Ólafsvík jest minimalnie większy - ma nieco ponad 1000 mieszkańców, a  Grundarfjörður ma około 870.

W obu miasteczkach znajdują się kempingi, hotele, kwatery prywatne, kilka kawiarni i restauracji, stacje benzynowe, baseny, sklepy spożywcze, wypożyczalnie koni i nawet 9-dołkowe pole golfowe.

Piękny wodospad Bæjarfoss znajduje się przy miasteczku Ólafsvík, a z Grundarfjörður widać górę Kirkjufell.

Plaża Ytri Tunga

Plaża Ytri Tunga na półwyspie Snæfellsnes.Autor zdjęcia: Grégoire Sieuw.

Na białych plażach Ytri Tunga można znaleźć foki, które pięknie prezentują się na tle lodowca  Snæfellsjökull. W ostatnich latach to miejsce stało się popularnym przystankiem na trasie zwiedzania tej części Islandii.

Wodospad Bjarnafoss

Wodospad Bjarnafoss na półwyspie Snæfellsnes.Autor zdjęcia: Jón Óskar Hauksson.

Ten piękny wodospad spływa kaskadami przez góry. Jadąc południowym wybrzeżem półwyspu dostrzeżesz wodną mgiełką z wodospadu na długo przed, zanim zobaczysz sam wodospad. To jeden z najbardziej popularnych wodospadów Islandii, który warto odwiedzić, zwłaszcza, że spacer do niego jest łatwy i w otoczeniu pięknych widoków.

Czarny kościół Budir

Búðir to mała wioska, w której znajduje się hotel i czarny kościół. Ten ostatni, wraz ze swoimi otoczeniem, w ostatnich latach przyciąga odwiedzających mimo, że w pobliżu nie ma wielu budynków.

Kościół Búðir zbudowano w roku 1703, ale niestety spróchniał. Odbudowano go w roku 1848 w formie, którą możemy podziwiać dzisiaj. W 1984 został w całości przeniesiony z miejsca, w którym stał, przy starym cmentarzu. Kościół Búðir znajduje się na liście budynków w posiadaniu islandzkiego Muzeum Narodowego.

Widok z Búðir na lodowiec Snæfellsjökull

Jest to dobre miejsce na przystanek na lunch, kawę czy napój, jeśli chcesz też przejść się po okolicy. To też jedno z najlepszych miejsc na wyspie, w którym można zorganizować ślub!

Basen Lysuholslaug

Basen Lysuholslaug na półwyspie Snæfellsnes w zachodniej Islandii.Zdjęcie ze strony West Iceland.

Ten ciepły basen jest znany z wody bogatej w minerały. Woda jest mętna ze względu na obecność zielonych alg, które nadają basenowi zielonkawy odcień. Nie powinno to jednak odrzucać, ponieważ woda z minerałami jest uważana za bardzo zdrową i kojącą dla ciała, podobnie jak woda w Blue Lagoon w południowej części Islandii.

Woda ma przyjemną temperaturę 37-39 stopni Celsjusza.

Basen jest otwarty jedynie latem, od czerwca do połowy sierpnia, w godzinach 11:00-20:30.

Ondverdarnes i latarnia morska Svortuloft

Klify Svortulöft i latarnia morska w zachodniej Islandii.

Najdalej wysunięty na zachód punkt półwyspu Snæfellsnes to Öndverðarnes. Dramatyczne czarne klify na tym obszarze nazywane są Svortulöft (czarny strop). Klify powstały, kiedy gorąca lawa z wulkanu Snæfellsjökull była wyrzucana do morza, a silne fale Atlantyku odłamywały zewnętrzne skały, zostawiając pionowe klify.

Nazwy Svortulöft używa się tylko na morzu, z lądu określa się je jako Nesbjarg (klify półwyspu) i Saxhólbjarg.



Irskrabrunnur i rezerwat archeologiczny Gufuskalavor

Gufuskálavör na półwyspie Snæfellsnes w zachodniej Islandii.

Írskrabrunnur dosłownie oznacza “irlandzka studnia” i dokładnie tym jest. Najprawdopodobniej powstała podczas pierwszego zasiedlania Islandii. Leży na terenie rezerwatu archeologicznego, który jest idealnym miejscem dla wszystkich zainteresowanych islandzką historią. Nieopodal można też znaleźć irlandzki schron, Írskrabyrgi, a Gufuskálavör znajduje się zaledwie kilkaset metrów dalej.

W Gufuskálavör znajduje się stanowisko rybackie datowane na XIV lub XV wiek, z ruinami gospodarstw i chat rybackich.



Dodatkowe atrakcje na półwyspie Snæfellsnes

Dramatyczne niebo nad półwyspem Snæfellsnes na Islandii.

Powyżej znajdują się główne atrakcje półwyspu Snæfellsnes, ale jest jeszcze kilka miejsc wartych odwiedzenia. Między innymi krater Eldborg, który jest idealnie okrągły i ma 50 metrów głębokości oraz 200 metrów średnicy. Nieopodal położone są także klify Gerðuberg, które stanowią największe skupisko bazaltowych klifów na Islandii i Rauðamelsölkelda, gdzie możesz napić się naturalnej wody mineralnej prosto z wnętrza ziemi.

Jadąc przez półwysep można też podziwiać wiele pięknych widoków (przede wszystkim przy Kolgrafarfjörður, lub podczas jazdy drogą 56). Spodziewaj się fioletowych pól łubinów, widoków na morze, lub na pola lawy pokryte śniegiem. Prawdopodobnie powitają Cię też przyjazne konie i zobaczysz malownicze ruiny.

W lawie można znaleźć liczne jaskinie, jak na przykład jaskinię Sönghellir na trasie F570 (która jest przejezdna jedynie latem, samochodami z napędem na cztery koła).

Dodatkowo ze Stykkishólmur można dostać się na wyspę Flatey, mimo że nie jest to do końca część półwyspu Snæfellsnes.



Gdzie się zatrzymać na półwyspie Snæfellsnes?

Jesienny widok na półwyspie Snæfellsnes

Dla odwiedzających chcących odkrywać półwysep Snæfellsnes przez dłuższy czas niż jednodniowy wyjazd, istnieje kilka opcji noclegowych, mieszczących się w różnych budżetach.

Kempingi są otwarte latem, ale znajdziesz tu także domki, hostele i hotele, spośród których można wybierać.

Domki na półwyspie Snæfellsnes

Domek letniskowy do wynajęcia na półwyspie Snæfellsnes.Zdjęcie domku ze strony Bungalo.com

Najbardziej islandzki sposób na spędzenie nocy to zdecydowanie zakwaterowanie w domku letniskowym. Mimo, że nazywa się je domkami letniskowymi, są też idealnymi miejscami do przebywania zimą, a często są najbardziej opłacalną opcją dla dużych rodzin lub małych grup przyjaciół.

Wiele z nich jest świetnie usytuowanych, różnią się też standardem, od przytulnych i wygodnych do luksusowych. Często znajdziesz w nich też jacuzzi, a same w sobie stanowią również idealne miejsce do podziwiania zorzy polarnej.

Możesz poszukać domków do wynajęcia na stronie Bungalo.com - są dostępne w każdej części Islandii.

Luksusowe domki na półwyspie Snæfellsnes

Mniejsze, luksusowe domki można też znaleźć w Hellnar. Nazywają się Kjarvalströð i są stylowo urządzone. Dodatkowo rozciąga się z ich okien rewelacyjny widok.

Rif - Hostel Freezer

Hostel Freezer na półwyspie Snæfellsnes na Islandii.

W miasteczku Rif znajdziecie intrygujący Hostel Freezer. To nie tylko hostel, ale też teatr i miejsce, w którym odbywają się koncerty. Jego misją jest prezentowanie sztuki lokalnych twórców dla mieszkańców (i odwiedzających). Sprawdź ich kalendarium i zobacz, czy uda Ci się zobaczyć grający na żywo islandzki zespół lub nawet produkcję teatralną po angielsku, która oparta będzie o lokalny folklor lub historię.

Wśród poprzednich przedstawień znajdziesz między innymi monodram o Bárðurze Snæfellsásie, sztukę o inwazji obcych w roku 1993 i oczywiście lokalną interpretację “Podróży do wnętrza Ziemi”, na którą przyjeżdżały dzieci z drugiego końca półwyspu.

Lokalne i międzynarodowe zespoły oraz soliści występują w tym miejscu, więc zawsze dzieje się tu coś ciekawego. Dlatego nawet jeśli zatrzymasz się gdzieś indziej, warto odwiedzić Hostel Freezer.

Fosshotel Hellnar

Przytulne lobby Hotelu Hellnar na półwyspie Snæfellsnes.

W małej wiosce Hellnar znajduje się 3-gwiazdkowy Fosshotel Hellnar. To niewielki, ale bardzo nowoczesny hotel w idealnej lokalizacji.

Hotel ma 39 pokoi, restaurację i bar, w cenę wliczone jest śniadanie i oczywiście dla gości zapewniona jest sieć WiFi, dzięki której możesz wrzucać wszystkie zdjęcia z podróży.

Hotel Budir

Zimowy widok na Hotel Búðir na półwyspie Snæfellsnes.Zdjęcie: Hótel Búðir

Hotel Búðir to hotel butikowy, który znajduje się tuż przy słynnym czarnym kościele, który jest bardzo popularny wśród nowożeńców. Nie ma się więc co dziwić, że Hotel Búðir specjalizuje się w organizacji wesel i może pomieścić wszystkich gości i podać obiad.

Nie musisz jednak zawierać małżeństwa, żeby się tu zatrzymać, chociaż jest to najlepsze miejsce na romantyczny wyjazd, jeśli chcesz pozwolić sobie na trochę luksusu.

Zakwaterowanie w Stykkishólmur

Stykkishólmur to największe miasteczko na Półwyspie Snæfellsnes w zachodniej Islandii.Zdjęcie ze strony West Iceland.

W Stykkishólmur można znaleźć wiele opcji zakwaterowania. W miasteczku znajduje się kemping, kilka hosteli, pensjonatów, apartamentów do wynajęcia i hoteli.

Największy hotel w mieście to Fosshotel Stykkishólmur, który ma 79 pokoi. Jeśli szukasz czegoś mniejszego i bardziej autentycznego dla klimatu Islandii, Hotel Egilsen to uroczy hotel w centrum miasteczka, przy porcie. Najnowszy jest Hotel Fransiskus, położony na terenie dawnego katolickiego opactwa. Wciąż jest tam kaplica, w której możesz spotkać modlące się zakonnice.

Jeśli masz ograniczony budżet, położony centralnie Hostel Harbour to prawdopodobnie najlepsza opcja, możesz też pomyśleć o kempingu, który znajduje się po prawej stronie, kiedy wjedziesz do miasteczka.